Karnaval!

Geçen sene yaklaşık bu zamanlar karnavalı tribünlerden büyülenmiş bir şekilde izlerken “Seneye kesinlikle ben de burada yürümeliyim!” demiştim, bu sene resmen gerçek oldu. Ölmeden önce yapılacaklar listesine bir çizik daha!

Öncelikle “Karnaval sadece Rio’da olur” bilgisinin yanlış olduğunu ben buraya gelince öğrendim, alın şimdi siz de öğrenmiş oldunuz. Karnaval Brezilya’nın tamamına yayılmış, hayatın adeta durduğu, ülke çapında bir festival.

Ekranlarda hep gördüğümüz ve bu sene benim de katılmayı başardığım resmi geçit ise yalnızca Rio ve Sao Paulo’da düzenleniyor. Sambódromo denen bu dev podyumlara giriş elbette ücretli ve podyumu görme açınıza göre bilet fiyatları değişiyor.

Sambódromo haricinde de, ülke çapında tüm şehirlerin sokaklarında, ücretsiz olarak herkesin katılabileceği “bloco de carnaval” dedikleri etkinlikler düzenleniyor.

Karnaval aslında hristiyanların 40 günlük oruç ve arınma döneminin öncesinde yaptıkları bir kutlama ve kelimenin aslı Latince’de “carne vale” yani “ete veda” gibi bir anlama geliyor. 

Brezilya’ya karnavalı tabii ki Portekizliler getirmiş ve karnaval bu topraklarda koloniciler ve Afrikalıların (yani o zamanın kölelerinin) müzik ve danslarıyla seneler boyunca harman olup günümüzdeki benzersiz halini almış. 

Karnavalın günümüzdeki en önemli özelliklerinden biri de kostümler! Profesyonel okulların gösterilerindeki gösterişli kostümlerin haricinde ülkede herkes istediği bir kostümü seçip, karnaval boyunca istediği karaktere bürünebiliyor.

Şimdi burda bi’ yaratıcılık bekliyorsanız yanılıyorsunuz. Tamam, arada cidden enteresan kostümler oluyor ama genelde erkekler bildiğin tüllü etek, file çorap ve sütyen giyip çıkıyorlar yollara Bir de bol bol üstsüz ya da transparan üst giymiş ablalara rastlıyorsunuz! Bunun üzerine skyscanner’ı açıp bilet bakan kaç kişi oldu acaba? :D Neyse bu sokaklardaki karnaval etkinliklerini ayrıca anlatıcam, şimdi sakinleşin biraz..

Brezilya’da karnaval bu kadar popülerken, samba okulları da ciddi bir ticari rekabet içerisindeler. “Samba Okulları Bağımsız Ligi” şeklinde bir oluşum var ve misal Sao Paulo’da bu lige kayıtlı 34 samba okulu var. Bunlardan en iyi 14 tanesi özel grupta yer alıyor ve bu okullar karnavalın ilk 2 günü geçitte yürüyorlar.

Liga SP

Benim okulum Mocidade Alegre de elbette ki bu özel grupta, kıps ;) Birinci gelen samba okulu da epey sağlam bir para ödülü ve şahane bir itibar kazanıyor. Misal geçen sene şampiyon samba okulları, şehirlere göre değişmekle birlikte 3-3.5 milyon Real (4 Milyon TL) kazanmış! Bunun dışında katılımcılara da ödül var. Bahsettiğim ligdeki özel grupta yer alan okullar da ödül alıyor. Yani epey karlı bir iş!

Brezilya’nın her sektöründe olduğu gibi bu samba okullarında, bu bahsettiğim ligde, yok efendim birinci okulu seçen jüri içinde de epey bir yolsuzluk dönüyor. Hatta bu samba okulları için bildiğin uyuşturucu kartellerinin para aklama yerleri diyorlar. Tüm bunların apaçık ortada olmasına rağmen karnaval zamanı geldiğinde tüm bunlar unutulup, Brezilya halkı “Eğlen coş işte Kiboş” moduna geçiyor!

Peki nedir bu “samba okulu” denen şey?

Brezilya tarihinde ilk kez “samba okulu” olarak anılan “Deixa Falar”, 1928 yılında Rio’da kurulmuş. Provalarını yaptıkları yer bir okulun bahçesiymiş. Bunlar da “Biz de ileride samba eğitmenleri yetiştiricez, o zaman bizim adımız -samba okulu- olsun” demişler!

Yoksa yani isminden dolayı bu samba okullarının ilim irfan yuvası olduğu aklınıza gelmesin. Özellikle Rio’da açılmaya başlayan bu okullar genelde fakir mahallelerin içinden çıkan, o bölgenin insanlarının kendilerini ait hissettiği bir topluluk halini almış. Gerçekten de bu samba okullarının üyeleri fanatik futbol taraftarı gibi bir şey. Hep destek, tam destek!

Her okul her sene karnavala katılmak için bir şarkı hazırlayıp (Samba de enredo) bir ana tema belirliyor. Bizim okulun teması bu sene Alcione adlı çok sevilen bir şarkıcıydı ve tüm detaylar onun şarkılarına göre yaratılmıştı. Şarkımız da şöyle;

MOCIDADE ALEGRE 2018 - SAMBA OFICIAL

Esinlenilen orijinal şarkı ise şöyle;

Alcione - Não Deixe o Samba Morrer

Hazırlanan şarkıdan sonra tüm katılımcıların dansları, kostümleri seçilen temaya göre yaratılıyor. Okulunun toplam katılımcıları da “Ala” denilen ve hepsinin farklı teması veya işte vermek istediği mesajı olan küçük bölümlere ayrılıyor.

Benim kelebek gibi uçtuğum bu Ala’lar aslında bu devasa samba okulu katılımcıları arasında pek de önem taşımıyor. Kostümümüz bahar mevisimindeki mango ağacı idi ama aynı zamanda kelebek kanatlarımız vardı. Yani aslında mango ağacı mı olduk, kelebek mi olduk tam emin değilim :D

Peki nedir samba okulunun önemli figürleri?

Bateria

Bana göre okulun kalbini oluşturan perküsyon grubu. Onlar ne kadar coşkulu çalıyorsa kalbiniz o kadar hızlı atıyor! Okulun karnaval için hazırladığı şarkı ile beraber bu grup da jürinin puanladığı bölümler arasında.

Bateria Mocidade Alegre 1
Bateria Mocidade Alegre 2

Rainha da Bateria

Perküsyon grubunun kraliçesi “queen of the drums”, okulun gözbebeği ablası. Bu ablaların görevi hem taş gibi olup süper samba yapmak, hem de bateria’yı, geçitte yürüyenleri ve karnavalı izleyenleri coşturup enerjiyi her zaman yüksek tutmak.

Geçen sene geçitte ve televizyonda gördüğüm bu ablalar genelde epey silikonlu ve iriydi, bizim okulun rainha’sı nispeten daha doğal, hem de ince (ki Brezilya’da pek normal değil aslında). Bakınız;

Aline Oliveira

Ayrıca sevgili rainha’mız (hainya diye okuyunuz) bu sene Sao Paulo’daki okullar arasındaki en iyi rainha seçildi! Normalde karnaval puanlamasında böyle bir kategori yok aslında ama tabii onlar da karnaval emekçisi, onları da görmek lazım.. :D 

Bu arada kendisi cidden epey yetenekli, bildiğim kadarıyla hem çalıp hem dans edebilen tek rainha kendisi!

Aline Oliveira
Adeta bir Asena!

Brezilya’da bildiğiniz gibi popo baya önemli! Zaten genelde doğal olarak havada duran o popolara bu ablalar bazen silikon taktırıyorlar. Tamam popoyu anladım ama bir de üst bacaklarına silikon taktırıyorlar, ya da spor salonunda mümkün mertebe üst bacak kalınlaştırıyorlar. 

İnanılır gibi değil, dimi? Brezilya’da büyük poponun yanında kalın üst bacak da makbul! Senelerdir bacaklarımı inceltmeye çalışan ben, bu durumu uzun süre yadırgadım. Şimdi biraz gözüm alıştı ama yine de... ne gerek var şöyle bi'şeye?

İri rainha örneği ektedir

Ala das Baianas

Bahia yerel kostümleriyle döne döne dans eden, genelde çikolata renkli tombik teyzelerden oluşan bir grup.

Velha guarda

Ustalara saygı kuşağı gibi; zamanında okula çok emek vermiş yaşlı sambacıların grubu.

Mestre-sala e porta-bandeira

Okulun bayrağını taşıyarak döne döne dans eden bu ikili, jüri puanlamasında ayrı bir kategoride yer alıyor ve okul için epey önemli bir çift.

Buyurun burada videosu da var

Bu çiftin yaptığı en ufak bir hata bile okulun puanını düşürebiliyor. Misal çiftimiz asla birbirlerine sırtını dönemez, erkek asla dizini yere koyacak kadar sendeleyemez ve yürüyüş sırasında asla birbirleriyle konuşamazlar.

Şimdi bu çift niye bu kadar önemli? Çünkü tarihi Portekiz krallığı zamanına dayanıyor.

Mestre-sala; zamanında kralın seçtiği ve karnavalın yapılacağı salonu organize eden soylu abimiz ve bu ünvanı bir ömür boyu gururla taşıyor. E bayrak da çok mühim bir simge olunca, bu çifte verilen önem hala devam ediyor.     

Ben yine de bu ikiliye niye bu kadar önem verildiğini anlayamıyorum. Misal bu sene okulumuz birinciyle aynı puanı aldı ama jüri sonra diğer okulun Mestre-sala ve porta-bandeira’sının daha iyi olduğuna kanaat getirerek bizi 2.yaptı. Durumu hazmetmek için bir karbonat alayım ben en iyisi..

Bizim okulun yaptığı geçitin tamamını izlemek isteyenler, tıklayınız!

Video çok uzun, ben fotoğraflara bakıcam diyenler buraya tıklasın.

Bu arada özel grupta 1.ve 2.olan ve diğer normal grupta ilk 4’e giren okullar karnavaldan 1 hafta sonra tekrar Sambódromo’da yürüyüş yapıyorlar. Ve bu etkinliğin biletleri normal bilet fiyatlarından çok daha ucuz.

Yani eğer Brezilya’ya karnaval izlemeye gelecekseniz ve fiyatları yüksek buluyorsanız 1 hafta bekleyin, hem sadece en iyi seçilmiş okulları izlersiniz, hem de az para harcamış olursunuz.

Peki bu karnavaldaki resmi geçide kimler katılabilir?

Parayı veren ve zamanı olan herkes!

Yapmanız gereken önce iyi bir samba okulu seçmek ve sonra okulun web sitesinden veya düzenlediği karnavala hazırlık çalışmalarından birine katılarak bir kostüm seçmenizdir. Sonrasında da düzenlenen provalara katılıp söyleyeceğiniz şarkıyı ve koreografiyi öğrenmeniz gerekiyor. 

Tabii tüm bunlar için Brezilya’da toplamda 1 ay kadar kalmanız gerek. Çünkü 1 hafta arayla yapılan teknik provalardan en az 2 tanesine katılmak şart. Son teknik prova ile karnaval arasında da 1 hafta kadar boşluk var, yani kabaca 1 ay gerekiyor.

Kostüm fiyatları da tamamen kostümün detaylarına, okula ve şehire göre değişiyor. Rio’daki kostümler çok daha pahalı ama misal benim bu minnoş kostümüm için 350 Real (400 TL civarı) ödedim. Ve sonra kostüm sizin oluyor!

Bir de unutulmaması gereken, Brezilya’da her şey “hallederiz yeaaa” mantığında işlediğinden bu samba okullarından fazla bir beklentiniz olmasın. Misal ben geçen seneki samba geçidini izlediğimde aklıma gelen “Vauuv ne kadar güzel bir organizasyon, her şey detaylı düşünülmüş, Brezilyalılar bu işte epey ciddiler sanırım” olmuştu. Ama sonra gördüm ki işin aslı öyle değilmiş.

En iyi okullardan birini seçmeme rağmen, özellikle kostümlerle alakalı çok ciddi sorunlar çıktı. S olmadığı için M beden olarak aldığım kostümüm bence kesin XS idi, zaten kollarımı kaldırıp koreografiyi denediğim anda dikişleri patlattım! :D Üstümdeki etek de tam tersi aşırı büyüktü ve belimde asla durmayıp yere düşüyordu. Sorun bende mi diye düşünürken bizim grupta hemen herkesin zilyon tane sorunu vardı. Bu sorunlar bir türlü çözülemedi, ya da lalettayin çözümlerle geldiler, en son karnavala bir gün kala terziye gidip kendim hallettim...

Koskoca okulsun, senelerdir birincilik almışsın, defalarca bu karnavalı organize etmişsin ama organizasyon hala tırt, bir düzgün terzi bulamamışsın... İnsan gerçekten hayret ediyor..

Neyse yeterince şikayet ettiğime göre her şeye rağmen güzel olan taraflarından bahsedebilirim.

Bir kere eğer fırsatınız varsa mutlaka bu Sambódromo’daki resmi geçide katılın, o olmadı mutlaka denk getirin ve bilet alıp izleyin. Yarın yokmuş gibi yaşayan Brezilyalıların, konu eğlence olunca nasıl sınır tanımadıklarını görün. 

Birbirinden çılgın kostümler, sime bulanmış sürekli gülen yüzler, içinize işleyen müziğin ritmi ve sadece o anı yaşayan izleyiciler.. 

Ülkede ekonomik kriz varmış, çoğu eyalet iflas etmiş, tüm siyasiler kirli işlere bulaşmış, uyuşturucu kartelleri polisle her gün çatışıyormuş... tüm bunları unutup herkesin içinden geldiği gibi, özgürce eğlendiği bir festival bu karnaval. Ve bu geçidin içinde yer almak, tüm bu coşkuyu merkezinden görüp hissedebilmek, izleyicilerle göz göze gelmek inanılmaz bir his. 

Yukarıda bahsettiğim samba okulu figürleri arasında benim konumum aslında bir hiç, ama bu kadar küçük de olsa bir parçası olmanın verdiği his paha biçilmez. E şimdi n’oldu? Ben galiba karnaval müptelası oldum! Her sene katılmak istiyorum, tutmayın beni!

Bloco de Carnaval

Bloco de carnaval veya bloco da rua, karnavalın bu resmi geçit şaşaasından uzak, tamamen halka hitap eden ve herkesin erişebileceği sokak eğlencesi kısmı. Şimdi düşünün ben bu zehri daha 2 senedir alıp karnaval müptelası oldum diyorsam, Brezilyalılar bu kültürle yetiştikleri için hayatlarını neredeyse karnavala göre planlıyorlar.

Zaten karnavaldan nerdeyse 1 ay önce “pos-karnaval” diye başlıyorlar bu sokak eğlencelerine, karnaval süresince zilyon tane bloco yapıp sonra karnavalın bittiğini bir türlü kabullenemedikleri için bir de yine neredeyse 1 ay kadar daha “pos-karnaval” bloco’ları yapıyorlar.

Şehirlere göre düzenlenecek bloco’ların listesi ve detayları da karnavalın çok öncesinden web sitelerinde yayınlanmaya başlıyor, google it!

Şimdi ilk girişte bahsetmiştim, bu bloco’larda kostüm mühim. Dilediğin her şey olabilirsin karnavalda, her şey! Tamamen özgürsün. Sky is the limit! 

Ve unutma ki ne yaparsan yap, asla ve asla abartmış olmayacaksın, hiç çekinme. Çünkü Brezilya’daki çılgınların mertebesine erişmen cidden mümkün değil..

Fotoğraflar için tıklayınız

Ve kadın ya da erkek fark etmez, ihtiyacın olan ilk şey : sim! Brezilyalılar sime bayılıyorlar arkadaş.. Bu yaşıma kadar hiç simle işim olmadı ama nasıl bir gaza gelmekse ben de onlara benzedim. Evde sürüp çıktığım yetmiyormuş gibi bloco’larda bol simli tiplerin yanına gidip onlardan sim istedim :D Hatta geçen sene bir bloco’da kızın beri beni durdurup “Nereye gidiyorsun, simin yok senin?!” diyip hemen sim sürmüştü bana!

Bloco’ların düzenlendiği sokaklara bakarsanız yerler de tamamen simle kaplı! Shine bright like a diamond! 

Bloco’ların genel mantığı şöyle; bir otobüsün üstüne kurulmuş müzik sistemi var, bu müziği yapan ünlü biri olabilir, ya da bilinen karnaval şarkılarını çalan başka bir grup olabilir, ya da tamamen bant yayını yapan, bloco’nun temasına göre çalınan müzik olabilir. 

İnsanlar bu otobüsün etrafında, dışarıda bıraktığınız karpuza üşüşen sinekler gibi toplanıp, otobüsle beraber bloco güzergahı boyunca yürüyüp eğleniyorlar. Özellikle hafta sonu çok bloco olduğu için birbiriyle kesişen bir çok otobüs bulup hangisini beğenirseniz onunla devam etmeniz mümkün.

Bu bloco’larda bir dönem şiddet ve taciz olayları yaşandıktan sonra, özellikle feminist grupların yaptığı protestolar sonucu karnaval bloco’ları daha güvenli bir hal almış. Şu an gelinen noktada etrafta epey üstsüz abla görmek mümkün. Ve kimsenin de gözlerini dikip baktığı ya da rahatsız ettiği yok. Gay ve trans’lar da epey özgür bu bloco’larda. 

Bir de Brezilya’nın meşhur şarkıcısı Anitta’nın son klibinde büründüğü, aşağıda görebileceğiniz şu şekil bu sene bloco’larda epey moda. Kızlı erkekli bir çok insan siyah elektrik bandını alıp fake bikini yapıp öyle katılıyor bloco’lara.

Anitta - Vai Malandra

Anitta halkın arasına katılıp bloco yapıyor

Şimdi aranızda “cıkcık cık, ahlak sükut etmiş” diyenler olabilir. Ama bu insanların kimseye bir zararı yok.

Alın, tıklayın!

Ve senede bir defa hiç yargılanmadan, istedikleri gibi olabilmek ne kadar güzel bir şey, farkında mısınız?

Bırakın da yaşasınlar... :D

Daha fazla fotoğraf için sayfama geliniz:

@pinarpinmaz